DİKKAT EKSİKLİĞİ HİPERAKTİVİTE BOZUKLUĞU

Dikkat, konsantrasyon, hareketlilik ve dürtü kontrolü alanlarındaki sorunlarla karakterize olan Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu (DEHB), çocukluk çağının en sık görülen psikiyatrik bozukluklarındandır.

DİKKAT EKSİKLİĞİ HİPERAKTİVİTE BOZUKLUĞU

Okul çağı çocuklarının %2-12’sini etkileyen bir bozukluktur. DEHB’nin Erkeklerde sıklığı kızlardan fazla olup, erkek/kız oranı 3-5/1 arasında bildirilmektedir.

Obstetrik komplikasyonlar, prematürite, genetik anormallikler, hamilelikte sigara, alkol, uyuşturucu gibi maddelere maruz kalma gibi prenatal ve perinatal dönemdeki çevresel etkenler de DEHB oluşumunu kolaylaştırabilir. Anne-baba-çocuk ilişkisinde ve aile işleyişindeki bozuklukların da DEHB etyolojisinde rol oynadığı belirtilmiştir.
 
DEHB olan bireyler üç grupta incelenirler:
 
 DEHB, bileşik tip
 DEHB, dikkatsizliğin önde geldiği tip
 DEHB, hiperaktivite-dürtüselliğin önde geldiği tip
 
DEHB-bileşik tipte temel bulguların üçü de aynı anda bulunur. Bileşik tipte yaş göz önüne alındığında, yaşadığı toplumun kültürel normlarına göre aşırı sayılacak şeklide hareketlilik vardır. Düşünmeden davranma, sırasını bekleyememe, her şeyi elleyip kurcalama, çok konuşma, artmış cinsel uğraşlar gibi dürtüsellik belirtileri nedeni ile sık sık sosyal ortamlarda sorunlar yaşarlar.
 
Dikkatlerini bir konuya vermekte ve sürdürmekte güçlük çekerler, küçük iç ya da dış uyaranlarla dikkat çabucak dağılır ve bu nedenle özellikle eğitim hayatında güçlükler yaşarlar. Bileşik tip sıklıkla erişkin yaşamda da sürer. Her iki cinsiyette en sık görülen alt tiptir.
 
DEHB-dikkat eksikliğinin önde olduğu tipte, DSM-IV’ün (diagnostic and statistical manual of mental disorders) dikkat eksikliği tanı ölçütleri vardır, ancak
hiperaktivite ve dürtüsellik ölçütleri tam olarak karşılanmaz. Bu çocuklarda dikkatin odaklanması, sürdürülmesi ve organizasyonu ile ilgili güçlükler vardır. Aile ilişkileri ve sosyal alanda bazı güçlükleri olabilir ancak temel sorun okulda yaşanır.
 
Öğretmenleri, bu çocukları sürekli geç kalan, organize olamayan, ödevlerini tamamlayamayan, rüyada gibi, unutkan olarak tanımlarlar. Dikkat sorunu farklı derecelerde performans kaybı, motivasyon eksikliği ve anlama güçlüğüne neden olabilir. Sonuç, kendi zekâlarının altında başarıdır. Kızlarda erkeklere göre daha sık görülür.
 
 
DEHB-aşırı hareketliliğin önde olduğu tip tanısı konan çocuklar dikkat eksikliği tanı ölçütlerini karşılamazlar. Genellikle dikkat eksikliği alt tipinden daha erken yaşta tanı konur. DEHB’si olan bir çocuğun, klinisyen tarafından ilk muayenesi ve evdeki durum sorgulanarak ortaya konur.
 
Okul öncesi çocuklarda ilk muayene sırasında hiperaktivite daha sık gözlenir. Yaş arttıkça motor aktiviteazalabilir ve erişkinlikte, yerini duygusal huzursuzluğa bırakır. Engellenme eşikleri diğer tiplerden daha düşüktür. Erkeklerde kızlara göre daha sıktır.
 
Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğunun Temel Belirtileri
 
DEHB olan bireyler genellikle 7 yaşından önce belirti verirler ve bu belirtiler en az 6 aydır mevcuttur. DEHB’nin temel belirtileri 3 alanda kendini gösterir. Bunlar:
 
Aşırı Hareketlilik:
 
Hareketlilik çocukluk döneminin normal özelliklerindendir. Hareketliliğin yaşıtlarına göre belirgin olarak fazla olduğu, bu davranışların oyun, anaokulu, okul gibi günlük işlevlerde, arkadaş, aile ve/veya öğretmenler için sorun oluşturduğu yani çocuğun işlevselliğini etkilediği durumlarda aşırı hareketlilikten söz edilebilir.
 
Dikkatsizlik:
 
DEHB’li çocuklar dikkatlerini bir noktaya toplamakta zorluk yaşamaktadırlar.Ayrıca, dışardan gelen uyaranlarla dikkatin kolayca dağılması, düzenini sürdürmede zorlanma, eşya ve oyuncakları sık sık kaybetme, aldığı sorumluluk ve görevleri unutma gibi belirtiler de dikkat problemlerine işaret ederler.
 
Dürtüsellik:
 
Sırasını beklemede zorlanma, isteklerini erteleyememe, daha soru bitmeden yanıt verme, acelecilik, başkalarının sözlerini kesme gibi davranışlar ve bu davranışlar sonucu çocuğun işlevselliğinin olumsuz yönde etkilenmesi durumu, dürtüsellik sorunlarını düşündürmelidir.
 
Tedavi
 
DEHB’nin tedavisinde çok yönlü yaklaşım esastır. Etkin tedavisi vardır. Sıklıkla uzun süreli bir tedavi gerekmektedir. Tedavi edilmezse yaşam boyu ciddi olumsuz etkiler oluşturabilecek bulgular ortaya çıkabilmektedir. İlaç tedavisinde psikostimülanlar, antidepresanlar, antihipertansifler ve antipsikotikler kullanılır. Psikososyal yaklaşımda bireysel psikoterapi ve aile eğitimi önemlidir.
 
Aile Eğitiminin İçeriği
 
 DEHB ve davranış sorunlarının tanıtılması ve oluşma nedenleri konusunda bilgi verilmesi
 Özel zaman uygulaması, her gün düzenli olarak çocukla birlikte geçirecekleri kaliteli zaman
 Çocuğun olumlu davranışlarına ilgi gösterme ve uyumunun arttırılması
 Etkili yönerge verme, verilen mesajların açık, net ve kısa olması
 Çocuğun çevresine sorun çıkarmadan kendi kendini oyalamasının sağlanması
 Puan sisteminin uygulanması ve ödüllendirme
 Ceza zamanı uygulaması, cezanın etkili biçimde uygulanması
 Genel olarak uygulamanın gözden geçirilmesi.
Öneriler
 Aile çocuğun gereksinimlerine yatkın, ilgili, sevecen, kronolojik yaşına değil gelişimsel yaşına göre kurallar koyup disiplin uygulayan ve bunda tutarlı olan bir ortam hazırlamalıdır.
 Aşırı hoşgörü ve aşırı disiplin işe yaramayacaktır.
 İlaç desteği sağlanmalıdır.

 

Beğendim 0 Muhteşem 0 Haha 0 İnanılmaz 0 Üzgün 0 Kızgın 0

SEN DE DÜŞÜNCELERİNİ PAYLAŞ!

Dikkat! Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, pornografik, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen Üye/Üyeler’e aittir.


yükleniyor

BU HABERİ OKUYANLAR BUNLARI DA OKUDU

SON DAKİKA HABERLER

ANKET

Yeni İnternet Sitemizi Beğendiniz mi?

yukarı çık